Khi Thành phố Hồ Chí Minh bước vào một chặng đường mới với tầm vóc rộng mở hơn, thi ca cũng cất lên tiếng gọi của mình. Ngày Thơ Việt Nam 2026, với chủ đề “Tiếng gọi đô thị mới”, không chỉ là một lễ hội chữ nghĩa đầu xuân, mà là dịp để người viết và người đọc gặp nhau trong dòng chảy của thành phố. Việc phát động cuộc thi thơ cùng tên – với sự đồng hành của Quỹ Tình Thơ – như một lời nhắn gửi: giữa những đổi thay của đô thị, tiếng nói của thi ca vẫn cần được lắng nghe và tiếp nối.
 

“TIẾNG GỌI ĐÔ THỊ MỚI”

THI CA ĐỒNG HÀNH CÙNG TẦM VÓC MỚI CỦA MỘT SIÊU ĐÔ THỊ

NGUYÊN HÙNG

Ngày Thơ Việt Nam 2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh diễn ra trong một thời điểm có ý nghĩa đặc biệt: kỷ niệm 50 năm Sài Gòn chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, 40 năm công cuộc Đổi mới, và cũng là năm đầu tiên Thành phố Hồ Chí Minh mở rộng địa giới sau khi sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu. Một siêu đô thị đang hình thành không chỉ bằng hạ tầng kinh tế và tốc độ tăng trưởng, mà bằng cả chiều sâu văn hóa và đời sống tinh thần. Trong bối cảnh ấy, thi ca không đứng ngoài cuộc. Thi ca cất lên “Tiếng gọi đô thị mới”.

Diễn ra từ ngày 27/2 đến 1/3/2026 (11–13 tháng Giêng Bính Ngọ) tại khuôn viên Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật TP.HCM (81 Trần Quốc Thảo, phường Xuân Hòa), Ngày Thơ năm nay cho thấy một cấu trúc tổ chức bài bản, đa tầng và giàu tính kết nối.

Sáng 27/2, tọa đàm “Đô thị thi ca” mở ra không gian trao đổi học thuật giữa các nhà thơ, nhà nghiên cứu thuộc nhiều thế hệ. Những vấn đề về bản sắc thơ đô thị TP.HCM – sự năng động, tinh thần thể nghiệm, khả năng dung hòa truyền thống và hiện đại – được nhìn nhận trong mối liên hệ với tiến trình Đổi mới của đất nước. Khi Chính phủ ban hành Nghị định 350/2025 khuyến khích phát triển văn học nghệ thuật, câu chuyện không còn dừng ở việc sáng tác, tiếp nhận ở trong nước mà còn mở rộng sang chiến lược quảng bá ra thế giới qua các bản chuyển ngữ. Tọa đàm vì thế không chỉ mang ý nghĩa tổng kết, mà còn là một bước định hướng.

Sáng 28/2, triển lãm thơ dịch “Cây tâm hồn” giới thiệu các tác phẩm được chuyển ngữ sang tiếng Anh, Trung, Hàn, Nhật… 130 poster thơ của 130 tác giả, được thiết kế và in ấn công phu, trở thành một điểm nhấn nghệ thuật đáng chú ý của Ngày Thơ. Những bản dịch đặt cạnh nguyên tác như những nhịp cầu đối thoại. Thi ca TP.HCM, vốn giàu cá tính đô thị, nay đứng trước cơ hội bước vào không gian hội nhập rộng lớn hơn.

“Đường thơ” với 12 poster của 12 tác giả tiêu biểu được chọn qua 40 năm Đổi mới đã tạo nên một dòng chảy ký ức sinh động. Những tên tuổi như Chế Lan Viên, Chim Trắng, Nguyễn Thái Sơn, Nguyễn Vũ Tiềm… cùng các gương mặt đương đại phác họa hành trình sáng tạo gắn bó với từng bước chuyển mình của thành phố. Không gian trưng bày ấy nhắc lại một điều: thi ca luôn đồng hành cùng lịch sử.

Bà Trần Thị Diệu Thúy, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, đánh trống khai mạc Ngày Thơ tại TP.HCM.

Ấn tượng đặc biệt về nghệ thuật của Ngày Thơ là chương trình thơ nhạc “Tiếng gọi đô thị mới” sáng 1/3. Những sáng tác của Trầm Hương, Hoàng Quý, Cát Du, Trần Mai Hường, Trần Đức Tín, … được dàn dựng công phu, kết hợp các phần trình diễn thơ trực tiếp với những ca khúc phổ thơ và âm nhạc trong một tổng thể sân khấu giàu cảm xúc. Sự góp mặt và thể hiện tinh tế của các ca sĩ Thanh Ngọc, Phạm Khánh Ngọc, Lam Tuyền cùng nhóm Lạc Việt tạo nên sự hòa quyện giữa nghệ thuật chuyên nghiệp và không khí lễ hội văn hóa. Thơ bước ra khỏi trang giấy, hòa vào giai điệu, cho thấy sức sống bền bỉ của thi ca trong đời sống đô thị hiện đại.

Chính trong không khí trang trọng và giàu cảm hứng ấy, Hội Nhà văn TP.HCM cùng lãnh đạo thành phố đã chính thức phát động cuộc thi thơ “Tiếng gọi đô thị mới”. Cuộc thi hướng đến những sáng tác phản ánh đời sống tinh thần con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới, tôn vinh bản sắc văn hóa và vẻ đẹp nghĩa tình của siêu đô thị sau hợp nhất hành chính. Nguồn kinh phí tài trợ do Quỹ Tình Thơ của nhà thơ Lâm Xuân Thi đảm trách – một sự đồng hành bền bỉ và trách nhiệm với đời sống văn học thành phố. Việc phát động cuộc thi không chỉ tạo động lực sáng tác, mà còn đặt thi ca vào vị trí chủ động tham gia kiến tạo diện mạo tinh thần của đô thị mới.

Hội Nhà văn TP.HCM cùng lãnh đạo thành phố phát động cuộc thi thơ “Tiếng gọi đô thị mới”.

Nếu phần lễ mang tính định hướng học thuật và nghệ thuật chuyên nghiệp, thì phần hội – đặc biệt là sự tham gia của khối các câu lạc bộ thơ – lại đem đến sắc thái gần gũi, ấm áp và đầy sinh khí.

Trong hai ngày 28/2 và 1/3, 12 câu lạc bộ thơ ca trên địa bàn thành phố đã tham gia hội trại với những lều thơ rực rỡ sắc xuân. Mỗi lều thơ như một “mái nhà chữ nghĩa” đầu năm, được thiết kế và bài trí công phu, bám sát chủ đề chung. Nhiều đơn vị đầu tư sáng tạo không gian triển lãm poster, giao lưu bạn đọc, trình diễn thơ ngẫu hứng, thu hút đông đảo công chúng.

Đêm thơ nhạc khối CLB với 25 tiết mục đã tạo nên một hành trình nghệ thuật đa sắc: từ trình diễn thơ, hát văn, quan họ, dân ca ba miền đến ca cổ, tiểu phẩm, hòa tấu… Nhiều tiết mục tự biên tự diễn được chuẩn bị công phu, cho thấy sự tâm huyết và tinh thần tự nguyện đáng trân trọng của các câu lạc bộ. CLB Thơ ca Nam Định là một điểm sáng khi không chỉ mang đến một lều thơ đẹp, giàu chất thơ và tinh thần cộng đồng, mà còn góp ba tiết mục biểu diễn ấn tượng, được dàn dựng kỹ lưỡng, để lại dấu ấn chuyên nghiệp trong lòng người xem. Trong không gian ấy, khoảng cách tuổi tác, nghề nghiệp dường như được xóa nhòa, nhường chỗ cho một điểm gặp chung: tình yêu tiếng Việt và tình yêu thành phố.

Trong sân chơi ấy, điều còn lại không phải là sự hơn thua, mà là những cái bắt tay và những nụ cười. Thơ không chỉ để đọc, mà để con người đến gần nhau hơn.

Từ thành công của Ngày Thơ 2026, có thể nhận thấy một chuyển động tích cực của đời sống thi ca TP.HCM. Không còn là một hoạt động mang tính nghi thức thuần túy, Ngày Thơ đã định hình một cấu trúc đa tầng – kết hợp học thuật, dịch thuật, trình diễn chuyên nghiệp và phong trào quần chúng. Đó là dấu hiệu của một đời sống văn học đang chủ động nhập cuộc trong tiến trình phát triển đô thị.

Trong thời gian tới, tinh thần của Ngày Thơ có thể được tiếp nối bằng những chương trình dài hơi hơn: đưa thơ vào không gian công cộng, trường học, thư viện; đẩy mạnh chuyển ngữ để tiếng Việt lan tỏa quốc tế; ứng dụng nền tảng số để tiếp cận thế hệ trẻ; và tiếp tục củng cố mối liên kết giữa đội ngũ sáng tác chuyên nghiệp với lực lượng câu lạc bộ – những mạch nguồn nuôi dưỡng phong trào.

Một siêu đô thị có thể được đo bằng chiều cao của những tòa nhà và những chỉ số tăng trưởng. Nhưng chiều sâu của nó được đo bằng đời sống tinh thần. Nếu giữa nhịp sống hối hả, người ta vẫn dành thời gian ngồi lại dưới trăng Nguyên Tiêu để lắng nghe một câu thơ, thì thành phố ấy vẫn giữ được nhịp tim nhân ái của mình.

Và khi “Tiếng gọi đô thị mới” không chỉ vang lên trên sân khấu, mà còn tiếp tục ngân dài trong sáng tác và trong đời sống, thì thi ca đã thực sự đồng hành cùng tầm vóc mới của Thành phố Hồ Chí Minh.
 

Mời xem videoclip hình ảnh tổng hợp về Ngày thơ Việt Nam năm 2026 tại TP. Hồ Chí Minh:
 

Dựng clip: Nguyên Hùng

Hình ảnh: Nguyên Hùng, Đậu Thanh Sơn và nnk

Nhạc nền: Dòng sông tiếng Việt - Hạt phù sa (Nguyên Hùng - Trần Ngọc Toàn)